Google kháng cáo phán quyết tòa Munich về trách nhiệm AI Overviews

Google kháng cáo phán quyết tòa Munich về trách nhiệm AI Overviews

Ngày 12/6/2024, Google chính thức thông báo kháng cáo phán quyết sơ thẩm của Tòa án Khu vực Munich I, đánh dấu bước ngoặt trong vụ tranh chấp có thể thay đổi toàn bộ quy tắc trách nhiệm pháp lý cho nội dung AI tạo ra trên toàn thế giới. Đây chính là vụ Munich court Google AI liability appeal mà giới luật công nghệ và các nhà phát hành nội dung đã theo dõi sát sao gần nửa tháng qua.

Không phải số tiền bồi thường, không phải lệnh gỡ nội dung. Điều làm cả ngành đứng người là lập luận pháp lý mà tòa Đức đưa ra: lần đầu tiên một tòa án cấp khu vực chính thức tuyên bố AI Overviews không phải kết quả tìm kiếm trung lập. Đây là nội dung do Google tự tạo ra. Và Google phải chịu hoàn toàn trách nhiệm cho mọi lời nói sai trong đó.

Câu chuyện bắt đầu từ hai nhà xuất bản Munich

Cuối tháng 5 năm nay, hai công ty phát hành tại Munich nộp đơn kiện Google. Họ chứng minh rằng khi người dùng tìm tên doanh nghiệp của họ trên Google, ngay phía trên toàn bộ kết quả tìm kiếm thông thường, AI Overviews sẽ hiện ra một đoạn tóm tắt viết bởi Gemini: nói công ty họ liên quan bẫy đăng ký, lừa đảo, hợp tác với các đơn vị đáng ngờ.

Điểm khiến vụ việc trở nên nghiêm trọng: không một đường link nguồn nào đi kèm dưới đó có chứa thông tin này. AI đã tự bịa ra mối liên kết. Không sao chép, không tóm tắt. Nó đã sáng tạo ra một lời buộc tội hoàn toàn mới.

Ngày 28/5, tòa Munich ra lệnh cấm tạm thời. Google phải gỡ nội dung đó, chịu 80% chi phí tố tụng, và treo mức phạt lên đến 250.000 Euro cho mỗi lần vi phạm lặp lại. Hai tuần sau Google thông báo kháng cáo.

Google khẳng định đây chỉ là lỗi hẹp, riêng lẻ. Họ vẫn nhắc lại lập luận cũ: người dùng luôn có thể nhấp vào nguồn dưới để kiểm tra, AI chỉ tổng hợp nội dung có sẵn trên web, không ai nên tin một cách mù quáng vào câu trả lời của AI.

Tòa đã bác bỏ tất cả. Không một lập luận nào của Google được chấp nhận.

Điểm mấu chốt mà không ai nói đủ rõ

Đây không phải vụ kiện đầu tiên về nội dung sai của AI. Đây là lần đầu tiên một tòa án không đi vòng vo về độ chính xác của mô hình, không tranh luận về lỗi của bên thứ ba. Họ chỉ chọc thẳng vào bản chất thứ mà mọi nền tảng công nghệ đã cố giấu hàng năm nay.

Khi AI không chỉ liệt kê đường link. Khi nó viết lại, sắp xếp lại, thêm từ nối, thêm đánh giá, tạo cấu trúc mới, đưa ra kết luận cuối cùng. Khi nó nói thẳng “Công ty này có hành vi kinh doanh đáng ngờ” thay vì chỉ hiện ra 10 trang web có nói vậy. Lúc đó nó không còn là công cụ tìm kiếm nữa. Lúc đó nó đã trở thành người phát ngôn.

Và người đứng sau người phát ngôn chính là Google.

Đây chính là cốt lõi của phán quyết. Đây cũng chính là lý do vụ Munich court Google AI liability appeal sẽ trở thành tiền lệ cho hàng trăm vụ kiện tương lai trên toàn thế giới. Tòa không phạt Google vì AI bị lỗi. Họ định nghĩa ra một quy tắc mới: nếu bạn cho AI nói lời nào, bạn chịu trách nhiệm cho lời đó.

Bản thân lập luận này mạnh đến mức ngay cả khi Google thắng kháng cáo sau này, nó đã được ghi vào hồ sơ tư pháp, sẽ được các luật sư viện dẫn, sẽ được các tòa án khác tham khảo trong nhiều thập kỷ tới.

Các hiểu lầm đang lan tràn trên mạng

Đọc bình luận các diễn đàn công nghệ ba ngày qua, người viết thấy có 4 điểm bị hiểu sai gần như toàn bộ:

• Không phải Google giờ chịu trách nhiệm cho mọi lỗi của AI Overviews. Phán quyết này chỉ áp dụng trực tiếp cho 2 nhà xuất bản và những câu nói sai cụ thể trong vụ này. Chỉ có nguyên tắc pháp lý phía sau là có thể áp dụng rộng hơn.
• Lập luận “người dùng có thể tự kiểm tra nguồn” đã bị tòa bác bỏ hoàn toàn. Tòa ghi rõ trong bản phán quyết: AI Overviews trình bày như một câu trả lời hoàn chỉnh, tự tin, có cấu trúc. Hành vi thực tế của người dùng cho thấy hơn 70% người không bao giờ nhấp vào nguồn sau khi đọc xong đoạn tóm tắt này.
• Đây chưa phải tiền lệ cuối cùng. Đây chỉ là phán quyết sơ thẩm cấp khu vực. Nếu Google thắng tại tòa phúc thẩm hay Tòa án Liên bang Đức, toàn bộ lập luận trên sẽ bị hủy bỏ.
• Không có nghĩa AI Overviews sẽ bị cấm. Chỉ có nghĩa từ giờ Google không còn có thể đổ lỗi cho nguồn bên thứ ba khi AI nói sai.

Cũng không phải mọi sai sót nhỏ của AI đều có thể kiện thành công. Tòa chỉ chấp nhận những trường hợp thông tin sai gây thiệt hại rõ ràng về uy tín hay tài chính, chứ không áp dụng cho những nhầm lẫn không quan trọng.

Sóng thần sẽ không chỉ đổ vào Google

Ngay sau khi phán quyết được công bố, đội ngũ pháp lý của Perplexity, OpenAI, Anthropic đều đã họp khẩn. Không ai nói ra công khai, nhưng tất cả đều hiểu một điều: họ đều đang làm đúng cái mà tòa Munich đã định nghĩa là nội dung tự tạo.

Bất kỳ công cụ tìm kiếm AI nào mà không chỉ liệt kê link, mà viết lại nội dung, đưa ra kết luận, đều sẽ đối mặt chính xác cùng trách nhiệm pháp lý này. Không còn lá chắn “chúng tôi chỉ là công cụ tìm kiếm” nữa.

Người viết biết rằng ít nhất 3 đơn vị cung cấp dịch vụ AI tìm kiếm đã lập kế hoạch thay đổi giao diện vào tuần tới. Họ sẽ làm mềm giọng văn câu trả lời, bỏ các nhận xét đánh giá, thêm các dòng cảnh báo lớn, rõ hơn gấp 3 lần hiện tại. Một số đã dự tính cắt bỏ hoàn toàn chức năng tóm tắt đánh giá doanh nghiệp.

Đây chưa phải là luật. Đây chỉ là phán quyết sơ thẩm tại một thành phố ở Đức. Nhưng rủi ro pháp lý đủ lớn để toàn bộ ngành điều chỉnh hành vi ngay lập tức.

Điều xảy ra tiếp theo

Hiện tại Google đã thông báo sẽ kháng cáo, nhưng chưa nộp đơn chính thức cũng chưa công bố các lập luận mới sẽ sử dụng. Theo các luật sư quen thuộc với hệ thống tư pháp Đức, phiên tòa phúc thẩm có thể diễn ra trong vòng 4-6 tháng tới.

Dù thắng hay thua ở phiên tòa tiếp theo, người viết tin rằng ranh giới đã bị vượt qua. Từ hôm nay, bất kỳ doanh nghiệp, bất kỳ cá nhân nào bị AI Overviews xuyên tạc uy tín đều không còn phải cầu xin Google thiện chí gỡ nội dung. Họ có thể mang bản phán quyết này ra tòa.

Họ cũng không cần phải tìm ra ai đã đăng thông tin sai trên web. Họ chỉ cần kiện Google. Bởi theo lập luận của tòa Munich, người nói lời dối chính là Google.

Đối với các chủ doanh nghiệp tại Việt Nam, đây cũng là tín hiệu đáng chú ý. Hệ thống pháp luật về nội dung số đang dần hoàn thiện trên toàn thế giới, các nguyên tắc trách nhiệm nền tảng tương tự cũng đã được quy định trong Nghị định 72 về quản lý dịch vụ internet tại nước nhà. Chỉ là chưa có một vụ việc rõ ràng như thế này để đặt ra ranh giới.

Đối với những người xây dựng thương hiệu trực tuyến, bạn cũng nên lưu ý: từ nay thứ xuất hiện ở vị trí cao nhất trên kết quả tìm kiếm không còn là bài viết của bạn, không còn là bình luận của người dùng. Đó là lời nói của AI. Và giờ đây người nói lời đó phải chịu trách nhiệm.

Nếu bạn đang vận hành doanh nghiệp và lo ngại về thông tin sai lệch có thể xuất hiện trên kết quả tìm kiếm, việc chủ động xây dựng hệ thống backlink uy tín, nội dung chuẩn EEAT vẫn là phương pháp phòng vệ hiệu quả nhất hiện nay. Các đơn vị như Backlink Cafe cung cấp các gói backlink thủ công mũ trắng Ahrefs, A+ hay GEO, giúp doanh nghiệp củng cố vị thế chính hãng, giảm thiểu rủi ro bị AI tổng hợp thông tin sai lệch từ các nguồn không đáng tin cậy.

Vụ Munich court Google AI liability appeal chưa kết thúc. Nhưng nó đã thay đổi vĩnh viễn cách chúng ta nhìn vào câu trả lời của AI. Từ hôm nay, không còn cái gọi là “AI nói vậy”. Chỉ có người cho phép AI nói vậy.