Tại sao mọi người luôn sợ mỗi khi Hormuz lên tin
Mỗi lần tin căng thẳng vùng Vịnh bùng lên, dòng bình luận đầu tiên trên mạng xã hội Việt Nam luôn có câu: “Iran đóng Hormuz rồi dầu trong nước lại tăng giá”. Hầu hết mọi người tưởng tượng cảnh tàu chiến xếp hàng chặn cửa biển, tên lửa bay qua lại, toàn bộ luồng tàu dầu dừng hẳn. Không ai nói cho bạn biết: đó không phải cách Iran thực sự kiểm soát eo biển Hormuz. Họ không cần đóng cửa. Họ chỉ cần làm mọi người sợ rằng nó có thể bị đóng.
Đây không phải thủ thuật chính trị thông thường. Đây là chiến lược đã được tinh chỉnh qua 40 năm, hoạt động hoàn hảo đến mức nhiều người không nhận ra nó đang diễn ra ngay trước mắt. Theo số liệu chính thức, eo biển này chỉ rộng 39 km ở đoạn hẹp nhất, đủ cho đúng 2 tuyến tàu chở dầu lớn đi ngược chiều. Mỗi ngày hơn 20 triệu thùng dầu, tương đương khoảng 20% tổng lượng dầu thô thương mại toàn cầu, cùng khoảng 25% lượng khí LNG thế giới đi qua đoạn đường này.
Quan trọng hơn: Toàn bộ Qatar, Kuwait, Bahrain không có lối ra biển nào khác. Không có đường ống xuyên biên giới. Không có phương án dự phòng. Nếu bạn là thủ tướng Kuwait, buổi sáng thức dậy xem tin Iran tung thông báo tập trận, bạn không thể đào đường ống xuyên Saudi trong một đêm. Bạn không thể chạy tàu vòng quanh lục địa. Bạn chỉ có thể đợi.
Quyền lực thật của Iran: không cần bắn một viên đạn
Đây là điểm 90% người hiểu sai về eo biển Hormuz. Từ sau chiến tranh Iran-Iraq đến nay, chưa một lần Iran đóng kín hoàn toàn con đường này. Nhưng cũng chưa một lần tuyên bố đe dọa của họ không phát huy tác dụng.
Họ không cần đặt thủy lôi. Họ không cần bắn tên lửa. Họ chỉ cần ra một thông báo chính thức: chúng tôi không thể đảm bảo an toàn cho tàu thuyền đi qua trong thời gian tới. Đó là đủ.
Tháng 7 năm 2019 đã diễn ra đúng như vậy. Không có xung đột quân sự quy mô. Không có tàu nào bị tấn công trực tiếp trong sự kiện thông báo ban đầu. Chỉ một thông báo từ Vệ binh Cách mạng. Hàng loạt tàu chở dầu lớn trên thế giới tự động thay đổi kế hoạch hoặc quay đầu. Chi phí bảo hiểm mỗi lượt qua eo biển tăng mạnh. Với một tàu siêu lớn, chi phí bổ sung có thể lên đến hàng trăm triệu đồng mỗi chuyến đi. Chủ tàu chỉ cần tính toán 10 giây: có đáng để chấp nhận rủi ro không? Hầu hết chọn không.
Đó chính là phong tỏa. Đó chính là quyền kiểm soát hoàn toàn. Mà không cần có một chiếc tàu chiến nào đứng chặn giữa biển. Bạn không cần chiếm con đường. Bạn chỉ cần làm chủ nỗi sợ liên quan đến con đường đó.
Lá bài chưa đánh là lá bài mạnh nhất
Nhiều người chế giễu Iran chỉ biết đe dọa mà không dám làm thật. Họ không hiểu đó chính là toàn bộ chiến lược. Iran không bao giờ có ý định đóng cửa eo biển Hormuz vĩnh viễn. Họ hiểu rõ hơn ai: 90% thu xuất khẩu dầu của chính họ cũng đi qua con đường này. Nếu đóng kín, họ tự cắt cổ mình trước khi bất kỳ nước nào bị thiệt hại.
Giá trị lớn nhất của lá bài không nằm ở lúc bạn đánh nó. Giá trị lớn nhất nằm ở lúc bạn giữ nó trong tay, và mọi người đều biết bạn có thể đánh bất cứ lúc nào.
Các tuyên bố cứng rắn không phải nhắm vào hải quân Mỹ neo đậu ngoài khơi. Chúng nhắm vào các cuộc đàm phán hạt nhân, vào các gói trừng phạt, vào giá dầu tương lai, vào các công ty bảo hiểm, vào các nhà đầu tư. Mỗi lần phương Tây đề xuất tăng mức trừng phạt, Iran chỉ cần thả một tin về tập trận bắn tên lửa ở Hormuz. Giá dầu thường phản ứng ngay lập tức, các nước châu Âu bắt đầu than vãn, Mỹ phải điều chỉnh yêu cầu đàm phán. Đó là vòng lặp đã chạy ổn định được hơn 4 thập kỷ.
Nó khác hoàn toàn cách Houthis chơi ở Biển Đỏ. Houthis là nhóm phi nhà nước, họ không có gì để mất. Họ đánh tàu, gây rối, nhận sự chú ý. Còn Iran là nhà nước. Họ tính toán từng milimet. Họ sẽ không bao giờ đánh mất lá bài giá trị nhất trên bàn địa chính trị thế giới chỉ vì một cuộc đụng độ đơn lẻ.
Tại sao các đường ống thay thế không cứu được ai
Mỗi khi có căng thẳng ở Hormuz, các chuyên gia lại liệt kê danh sách các đường ống thay thế: đường Đông-Tây của Saudi, đường Fujairah của UAE. Họ nói đừng lo, chúng ta có đường đi khác.
Số thật rất đơn giản: tổng công suất tất cả các đường ống thay thế cộng lại khoảng 6,5–7 triệu thùng mỗi ngày. Lưu lượng đi qua eo biển Hormuz là hơn 20 triệu thùng mỗi ngày. Bạn đắp được khoảng 1/3 cái lỗ. Còn phần lớn còn lại thì không còn chỗ đi.
Chưa kể Iraq, Kuwait, Qatar, Bahrain hầu như không có đường ống thay thế ra ngoài Vịnh. Không có thỏa thuận quốc tế sẵn sàng, không có hạ tầng dự phòng. Xây một đường ống xuyên đất liền mất 5 đến 7 năm, tốn hàng chục tỉ đô la. Không ai xây nó trước khi khủng hoảng xảy ra. Và khi khủng hoảng đã xảy ra, thì quá muộn.
Vận chuyển bằng tàu còn rẻ gấp nhiều lần so với đường ống. Linh hoạt hơn. Bạn có thể điều hướng tàu đến bất kỳ cảng nào trên thế giới trong 1 tuần. Với đường ống, bạn chỉ có thể đổ dầu vào một đầu, nó chảy ra một đầu còn lại. Thế giới không xây dựng hệ thống năng lượng toàn cầu dựa trên đường ống. Họ xây dựng nó dựa trên eo biển Hormuz.
Chi phí ẩn mà không ai dám nói ra
99% các bài phân tích về Hormuz chỉ nói về giá dầu, về quân sự, về địa chính trị. Không ai nói về cái giá mà không ai có thể trả: hậu quả sinh thái.
Eo biển này rộng 39 km ở chỗ hẹp nhất. Nước nông. Dòng chảy gần như đứng yên. Chỉ cần một tàu siêu chở dầu 2 triệu thùng bị đánh chìm ở giữa eo biển. Toàn bộ vùng nước sẽ bị dầu che phủ trong thời gian rất ngắn. Tất cả ngư trường của 8 nước xung quanh sẽ chịu thiệt hại nghiêm trọng. Rạn san hô ở vịnh Ba Tư vốn đã bị ô nhiễm nặng sẽ chịu tổn thương thêm.
Dầu sẽ ngấm xuống đáy biển. Nó sẽ không biến mất sau 1 năm, sau 10 năm. Nó sẽ ở đó hàng thập kỷ. Các cuộc chiến trước đây đã để lại hàng chục tàu dầu chìm ở dưới đáy vịnh. Đến bây giờ người ta vẫn chưa dọn được chúng.
Các cường quốc không nói về chuyện này. Bởi vì họ không có giải pháp. Khi họ tính toán chi phí xung đột, họ không đưa con số thương vong sinh thái vào bảng cân đối. Nó trở thành cái giá ẩn, mà tất cả chúng ta sẽ phải trả, dù có muốn hay không.
Cuối cùng bạn sẽ thấy: eo biển Hormuz không phải là một cuộc chiến quân sự. Đó là một trò chơi nỗi sợ. Người thắng không phải người có nhiều tàu chiến nhất. Người thắng là người có thể làm cả thế giới lo lắng nhất, mà không cần làm bất cứ điều gì. Iran đã chơi trò này được 40 năm. Và đến bây giờ, không ai tìm ra cách để đánh bại nó.
Thứ nguy hiểm nhất ở eo biển này không phải tên lửa, không phải thủy lôi, không phải tàu chiến. Đó là sự bất định. Và sự bất định đó chính là thứ mà Iran đang kiểm soát hoàn hảo, mỗi ngày.
Nếu bạn đang xây dựng nội dung chuyên ngành về địa chính trị, thị trường năng lượng hay các lĩnh vực cạnh tranh cao và muốn leo top tìm kiếm bền vững, hệ thống backlink uy tín là yếu tố không thể thiếu. Backlink Cafe cung cấp các gói dịch vụ backlink Ahrefs, A+ và GEO được xây dựng hoàn toàn thủ công mũ trắng, chỉ chọn domain DR >75, đi kèm bài viết chuẩn EEAT đã giúp hơn 1700 khách hàng tăng traffic từ 35% đến 86% ngay cả với các ngành khó nhất.
Leave a Reply