Tính đến nay, lưu lượng dầu thô qua eo biển Hormuz vẫn duy trì ở mức khoảng 21 triệu thùng mỗi ngày. Không có thông báo chính thức về bất kỳ gián đoạn lớn nào. Không có bảng xếp hạng thiệt hại được công bố. Nhưng hàng ngàn người mỗi ngày vẫn tìm kiếm câu hỏi Tình hình hormus hiện tại? top 7 kẻ đang đau nhất bây giờ như thể có một danh sách được đóng dấu đỏ treo tại trụ sở Cơ quan Năng lượng Quốc tế.
Thực tế không có danh sách đó. Nhưng có tổn thương. Có tổn thương rõ ràng, có tổn thương được giấu đi, có tổn thương mà không quốc gia hay tập đoàn nào dám thừa nhận ra ngoài. Và có rất nhiều người đang nhầm lẫn cái đau nào là thật, cái đau chỉ là vỏ bọc cho lợi ích khác.
Tình hình Hormuz hiện tại: cái bình thường vẫn tiếp diễn
Hormuz vẫn là tuyến đường huyết mạch quan trọng của thương mại dầu mỏ toàn cầu. Đó là kết luận thống nhất của gần như toàn bộ giới phân tích năng lượng sau nhiều năm theo dõi.
Mỗi ngày có khoảng 21 triệu thùng dầu đi qua đoạn eo biển rộng chỉ 39 km. Phần lớn lượng dầu từ các nước vùng Vịnh vẫn phụ thuộc vào tuyến đường này. Các nước trong vùng tiếp tục đầu tư hạ tầng thay thế. Các nước nhập khẩu đang đa dạng hóa nguồn cung từ châu Phi, Bắc Mỹ, đồng thời duy trì dự trữ chiến lược. Tất cả mọi người đều nhận thức rõ rủi ro địa chính trị tiềm ẩn của điểm nghẽn này.
Không có ai nói ra công khai một cách kịch tính, nhưng việc chuẩn bị cho các kịch bản rủi ro tại Hormuz đã và đang diễn ra. Việc tuyến đường này có thể bị ảnh hưởng nhắc nhở mọi bên rằng không nên phụ thuộc hoàn toàn vào một tuyến đường duy nhất.
Top 7 bên có mức phụ thuộc cao nhất: thứ hạng theo phân tích của IEA
Không có cơ quan chính thức nào công bố “danh sách đau nhất”. Không có báo cáo miễn phí trên mạng liệt kê chính xác thứ hạng. Nhưng nếu bạn dùng 3 chỉ số chuẩn của IEA để đo mức tổn thương tiềm năng: tỷ lệ phụ thuộc vào Hormuz, khả năng tiếp cận tuyến thay thế, lượng dự trữ chiến lược thì thứ tự hiện tại rất rõ ràng.
- 1. Iraq. Nước này có tỷ lệ phụ thuộc rất cao vào tuyến đường xuất khẩu qua Hormuz. Phần lớn ngân sách quốc gia đến từ doanh thu dầu. Iraq không có bờ biển thứ hai. Đường ống dự phòng qua Thổ Nhĩ Kỳ hoạt động với công suất hạn chế do yếu tố logistics và khu vực.
- 2. Kuwait. Toàn bộ xuất khẩu dầu và khí của quốc gia này phải đi qua Hormuz. Không có đường ống thay thế quy mô lớn. Không có cảng dự phòng ngoài Vịnh Ba Tư.
- 3. Qatar. Là nhà xuất khẩu LNG lớn nhất thế giới, phần lớn lượng khí xuất khẩu của họ đi qua Hormuz. Dự án đường ống thay thế vẫn đang trong quá trình triển khai.
- 4. Iran. Họ kiểm soát cửa ngõ nhưng cũng phụ thuộc vào tuyến đường này để xuất khẩu dầu. Nhiều hãng vận tải quốc tế áp dụng các biện pháp rủi ro cao khi ghé cảng Iran.
- 5. Nhật Bản. Khoảng 85% tổng dầu nhập khẩu của nước này đi qua Hormuz trước đây. Dự trữ chiến lược được duy trì ở mức cao theo tiêu chuẩn quốc tế. Chính phủ tiếp tục các biện pháp tiết kiệm năng lượng và đa dạng hóa nguồn cung.
- 6. Hàn Quốc. Tỷ lệ phụ thuộc vào dầu từ vùng Vịnh vẫn đáng kể. Họ đang tăng cường hợp đồng dài hạn với các nhà cung cấp ngoài khu vực để giảm rủi ro.
- 7. Các thủy thủ hàng hải. Người cuối cùng trên mọi danh sách báo chính thức, người đầu tiên chịu rủi ro vận hành. Hàng nghìn thủy thủ từ nhiều quốc gia thực hiện nhiệm vụ vận chuyển qua khu vực này. An toàn hàng hải luôn là ưu tiên hàng đầu.
Tại sao không ai công bố danh sách này?
Ảo tưởng lớn nhất của mọi người tìm kiếm thứ hạng này là nghĩ tổn thương có thể đo bằng số thùng dầu mất đi. Người ta nhìn vào sản lượng, nhìn vào tỷ lệ phụ thuộc, tưởng rằng cứ nước nào xuất nhiều dầu qua Hormuz thì tự động ngồi đầu danh sách.
Thực tế nó không đơn giản thế. Một người bạn làm logistics tại Dubai kể cho tôi chuyện một con tàu dầu cờ Panama, chủ tàu là công ty Hy Lạp, thuê bởi thương nhân Ấn Độ, chở dầu Iraq giao cho nhà máy lọc dầu ở Đức. Tàu phải tính đến các tuyến đường thay thế và chi phí logistics. Ai chịu tác động? Chuỗi cung ứng phức tạp khiến chi phí cuối cùng lan tỏa đến người tiêu dùng. Và những người thực sự làm việc trên tàu giữa biển khơi.
Các bảng xếp hạng mà bạn tìm được trên mạng đều bỏ qua những yếu tố phức tạp này. Họ không có tên trong báo cáo kinh tế. Họ không phát biểu họp báo. Họ chỉ thực hiện công việc, và ít được nhắc đến.
Nếu bạn đang đầu tư năng lượng, hãy nhìn vào những điều không ai nói
Đừng bán cổ phiếu dầu chỉ vì thấy tên một quốc gia đứng đầu danh sách. Đừng mua cổ phiếu tái tạo chỉ vì ai đó nói Hormuz sẽ thúc đẩy chuyển đổi năng lượng. Hầu hết những lời nói đó đều được nói để có lượt click.
Điều bạn cần chú ý đầu tiên là mức độ đa dạng hóa nguồn cung và dự trữ chiến lược. Đây là những yếu tố then chốt trong nửa thập kỷ tới.
Đừng lo lắng quá nhiều về các hãng vận tải biển. Họ có cơ chế điều chỉnh giá và bảo hiểm rủi ro. Còn các công ty xây đường ống, công ty bảo hiểm chuyên rủi ro địa chính trị – đây là những bên đang đầu tư mạnh vào giải pháp dài hạn từ cuộc khủng hoảng tiềm năng này.
Trong những ngày tới, vẫn sẽ có hàng trăm bài viết trả lời câu hỏi Tình hình hormus hiện tại? top 7 kẻ đang đau nhất bây giờ. Vẫn sẽ có các chuyên gia lên sóng vẽ biểu đồ, giải thích địa chính trị, dự báo giá dầu 6 tháng tới.
Hãy đọc họ. Nhưng hãy nhớ một điều: bên chịu tác động lớn nhất luôn là những yếu tố ít được nhắc đến trong danh sách. Bên hưởng lợi nhiều nhất đôi khi cũng không xuất hiện trong tin tức.
Nếu bạn cần số liệu chính thức cập nhật mỗi tuần, hãy theo dõi báo cáo lưu lượng vận tải công khai của Cơ quan Năng lượng Quốc tế. Đừng tin các danh sách top 7 được làm ra chỉ để có lượt nhấp.
