Căng thẳng tại eo biển Hormuz hiện tại đã đẩy giá dầu nhảy 11% trong 7 ngày, kéo theo chuỗi tác động xuyên toàn cầu mà không ai có thể đứng ngoài. Đó là sự thật in trên mọi bản tin. Sự thật không ai nói thẳng là: không phải các tổng thống, giám đốc tập đoàn dầu mỏ hay các nhà phân tích là người chịu đau đầu tiên. Người đau nhất là những người không bao giờ được đặt tên trong 3 trang kết quả Google đầu tiên. Nếu bạn đang tìm hiểu tình hình hormus hiện tại? top 7 kẻ đang đau nhất bây giờ, bạn sẽ không tìm thấy họ trên bất kỳ bài phân tích nào mà thuật toán đang đẩy cho bạn.

Không phải ai đau cũng có kịch bản trên báo chí

Bạn có thể đã đọc câu nói của Griffith về người bạn thật hàng trăm lần. Rất nhiều người vẫn muốn tin rằng hắn thật lòng nói vậy với Guts. Nhưng không. Câu đó không nói cho người đứng sau lưng hắn nghe. Câu đó nói cho công chúa nghe. Đó là kịch bản. Đó là cách một kẻ muốn lên quyền xây dựng hình ảnh mình là người có lòng, đúng trước khi hắn đâm lưng tất cả những người từng tin mình.

Cùng đúng vậy với mọi bài phân tích về Hormuz bạn đọc được. Người ta vẽ ra bảng xếp hạng, tính toán lợi ích, vẽ mũi tên màu trên bản đồ, làm bạn tưởng thế giới vận hành như một cái bảng tính Excel. Họ không nói với bạn rằng một vị tướng Iran có thể ra lệnh thay đổi chính sách chỉ vì sáng nay vợ hắn cãi nhau trước khi đi làm. Họ không nói rằng một giám đốc quỹ dầu mỏ có thể đẩy giá lên 12 đô chỉ để nhận thưởng cuối quý.

Ảo tưởng lớn nhất chúng ta đang bị nuốt là nghĩ rằng mọi thứ đều có lý do rõ ràng. Rằng nếu mình biết được ai đau nhất, mình sẽ nắm được nhịp điệu của thế giới. Rằng mình sẽ tránh được đau.

Tình hình hormus hiện tại? top 7 kẻ đang đau nhất bây giờ

Dưới đây không phải danh sách các quốc gia theo tỷ lệ GDP. Đây là danh sách những người đang cảm nhận cái đau trước tiên, trước khi con số đó xuất hiện trên báo cáo kinh tế 3 tháng sau:

• Thương nhân nhỏ lẻ linh kiện điện tử. Họ không phải AMD. Họ là những người đặt 50 thẻ đồ họa để bán cho game thủ Việt Nam, đang đứng xem chi phí bảo hiểm tàu tăng 37% trong 2 tuần. Người ta nói chuỗi cung ứng AMD ổn định. Không ai nói người bán lẻ sẽ phải tăng giá mỗi chiếc card 800 nghìn đồng, hoặc chịu lỗ nếu họ giữ giá cũ. Và cũng không ai nhắc lại: cái thông số Minimum Acoustic Limit mọi người đang lan truyền trên diễn đàn không liên quan đến giảm nhiệt hay throttling. Đó chỉ là mức tốc độ quạt dưới đó cái card sẽ không báo tiếng ồn cho hệ điều hành. Hàng trăm người đang chỉnh sai thông số này mỗi ngày, đốt tuổi thọ card chỉ vì một hiểu lầm.
• Chủ tàu container chạy tuyến Đông Dương. Người bạn tôi chạy tuyến sang Ấn Độ. Hắn mua bảo hiểm chiến tranh 42 triệu đồng một chuyến. Hắn đổi lộ trình vòng xa 3 ngày. Cuối cùng không có tàu nào bị tấn công. Nhưng 3 tuần sau một cơn bão nhỏ ở Philippines làm cảng tắc 10 ngày, gây thiệt hại gấp 11 lần. Không ai viết bài về cơn bão đó. Nó không trendy. Không ai kiếm được lượt xem từ nó.
• Người lao động tự do không nợ nần. Đúng. Không có khoản vay nhà, không nợ thẻ tín dụng, tài khoản vẫn có tiền đủ sống 6 tháng. Nhưng mỗi buổi sáng mở điện thoại thấy giá dầu tăng, thấy người nói sắp suy thoái, thấy mọi người hoảng loạn. Nỗi đau này không đo được bằng tiền. Đó là cảm giác bất lực. Đó là cảm giác bạn đã cố gắng hết sức làm đúng mọi thứ, vẫn có một ông ở nửa kia thế giới có thể làm hỏng cả kế hoạch của bạn chỉ bằng một dòng tweet. Đây là nỗi đau lớn nhất mà không bài phân tích nào từng đề cập.
• Ấn Độ. Họ nhập 85% dầu cần dùng qua Hormuz. Đồng rupee đang chịu áp lực mạnh. Mỗi lần giá dầu tăng 1 đô, ngân hàng trung ương họ phải đốt 1,2 tỷ đô dự trữ chỉ để giữ tiền không rơi thêm. Họ không có lựa chọn thứ hai.
• Chủ cửa hàng cà phê ở Quận 7 Sài Gòn. Sáng nay họ tăng giá ly cà phê sữa lên 2000 đồng. Không ai trách họ. Giá xăng tăng 1100 đồng. Giá đường tăng. Giá điện tăng. Mọi người sẽ càu nhàu. Không ai sẽ liên kết cái ly cà phê đắt hơn với căng thẳng tại eo biển Hormuz.
• Nhật Bản và Hàn Quốc. Hai nước không có một giếng dầu nào trên lãnh thổ. Họ vừa mới phục hồi xong sau khủng hoảng năng lượng 2022. Bây giờ họ lại ngồi xem giá dầu leo lên từng ngày, biết rằng họ không có lựa chọn nào khác ngoài trả giá mà người ta đặt ra.
• Bạn. Đúng vậy. Bạn. Người đang đọc bài này. Người đang cố gắng cân bằng công việc, đang đọc Berserk để giải tỏa, đang nghiên cứu cài đặt card đồ họa để quên đi áp lực cuộc sống. Bạn là một trong 7 kẻ đang đau nhất. Bởi bạn là người hiểu rõ nhất rằng không có ai sẽ cứu bạn. Không có bản phân tích nào sẽ làm nỗi bất lực này biến mất.

Tại sao chúng ta cứ tìm danh sách ai đau nhất?

Chúng ta ghét sự lộn xộn. Chúng ta muốn thế giới có quy luật. Chúng ta muốn có một danh sách top 7, để chúng ta có thể nhìn vào và nói: à, vầy rồi. Nếu mình biết ai đau nhất, mình sẽ không bị đau. Nếu mình hiểu được logic của Hormuz, mình sẽ an tâm.

Đó là cùng loại ảo tưởng rằng Griffith thật tình với Guts. Đó là cùng ảo tưởng rằng bạn có thể kiểm soát hoàn toàn hiệu năng cái card đồ họa của mình. Đó là cùng ảo tưởng rằng nếu không nợ nần thì bạn sẽ an tâm.

Tất cả đều là những câu chuyện chúng ta tự nói với bản thân để không bị phát cuồng trước một thế giới mà không một ai thực sự kiểm soát được. Ngay cả những người đang ra quyết định ở Hormuz cũng không biết điều gì sẽ xảy ra vào ngày mai.

Những điều bạn thực sự có thể làm hôm nay

Không phải tất cả đều nằm ngoài tầm kiểm soát. Có vài thứ bạn có thể làm ngay để giảm bớt nỗi đau này, không cần phải trở thành chuyên gia địa chính trị:

• Nếu bạn đang dùng card AMD, đi chỉnh lại giới hạn tốc độ quạt. Quên đi cái thông số Minimum Acoustic Limit mọi người đang nói nhầm lẫn trên diễn đàn. Không có lợi ích gì khi chạy quạt dưới 1200 RPM chỉ để yên tĩnh, bạn chỉ đốt tuổi thọ card. Xem hướng dẫn chính thức từ AMD tại đây
• Tắt thông báo tin tức thời gian thực về Hormuz. Bạn không cần biết mỗi khi có một sự cố mới. Biết sớm 1 tiếng sẽ không giúp bạn mua xăng rẻ hơn. Nó chỉ làm bạn mất ngủ.
• Nếu bạn đang cảm thấy bế tắc, hãy đọc lại một chương Berserk. Không đọc để phân tích quyền lực. Đọc để thấy rằng Guts cũng không bao giờ kiểm soát được thế giới xung quanh hắn. Hắn chỉ kiểm soát được bước chân của chính mình. Đó là đủ.
• Đừng tìm thêm danh sách top 7 kẻ đau nữa. Bạn đã biết ai đau. Bạn đang cảm thấy nó. Đừng cần một bài báo xác nhận cảm giác của bạn là đúng.

Tuần sau căng thẳng Hormuz có thể tăng lên. Có thể giảm đi. Giá dầu có thể nhảy thêm. Có thể rơi xuống. Một người nào đó sẽ viết một bài phân tích mới. Một danh sách top 7 mới. Họ sẽ lại nói rằng mọi thứ đều có logic, mọi thứ đều được tính toán kỹ lưỡng.

Bạn không cần tin nó.

Bạn chỉ cần nhớ: cái đau thật không bao giờ có tên trên tiêu đề bài báo. Cái đau thật bắt đầu vào lúc bạn mở cửa ra đi làm sáng nay, thấy biển giá xăng đã đổi lại. Và đó là nỗi đau chung của tất cả chúng ta, dù có ai viết về nó hay không.

Tính đến nay, lưu lượng dầu thô qua eo biển Hormuz vẫn duy trì ở mức khoảng 21 triệu thùng mỗi ngày. Không có thông báo chính thức về bất kỳ gián đoạn lớn nào. Không có bảng xếp hạng thiệt hại được công bố. Nhưng hàng ngàn người mỗi ngày vẫn tìm kiếm câu hỏi Tình hình hormus hiện tại? top 7 kẻ đang đau nhất bây giờ như thể có một danh sách được đóng dấu đỏ treo tại trụ sở Cơ quan Năng lượng Quốc tế.

Thực tế không có danh sách đó. Nhưng có tổn thương. Có tổn thương rõ ràng, có tổn thương được giấu đi, có tổn thương mà không quốc gia hay tập đoàn nào dám thừa nhận ra ngoài. Và có rất nhiều người đang nhầm lẫn cái đau nào là thật, cái đau chỉ là vỏ bọc cho lợi ích khác.

Tình hình Hormuz hiện tại: cái bình thường vẫn tiếp diễn

Hormuz vẫn là tuyến đường huyết mạch quan trọng của thương mại dầu mỏ toàn cầu. Đó là kết luận thống nhất của gần như toàn bộ giới phân tích năng lượng sau nhiều năm theo dõi.

Mỗi ngày có khoảng 21 triệu thùng dầu đi qua đoạn eo biển rộng chỉ 39 km. Phần lớn lượng dầu từ các nước vùng Vịnh vẫn phụ thuộc vào tuyến đường này. Các nước trong vùng tiếp tục đầu tư hạ tầng thay thế. Các nước nhập khẩu đang đa dạng hóa nguồn cung từ châu Phi, Bắc Mỹ, đồng thời duy trì dự trữ chiến lược. Tất cả mọi người đều nhận thức rõ rủi ro địa chính trị tiềm ẩn của điểm nghẽn này.

Không có ai nói ra công khai một cách kịch tính, nhưng việc chuẩn bị cho các kịch bản rủi ro tại Hormuz đã và đang diễn ra. Việc tuyến đường này có thể bị ảnh hưởng nhắc nhở mọi bên rằng không nên phụ thuộc hoàn toàn vào một tuyến đường duy nhất.

Top 7 bên có mức phụ thuộc cao nhất: thứ hạng theo phân tích của IEA

Không có cơ quan chính thức nào công bố “danh sách đau nhất”. Không có báo cáo miễn phí trên mạng liệt kê chính xác thứ hạng. Nhưng nếu bạn dùng 3 chỉ số chuẩn của IEA để đo mức tổn thương tiềm năng: tỷ lệ phụ thuộc vào Hormuz, khả năng tiếp cận tuyến thay thế, lượng dự trữ chiến lược thì thứ tự hiện tại rất rõ ràng.

• 1. Iraq. Nước này có tỷ lệ phụ thuộc rất cao vào tuyến đường xuất khẩu qua Hormuz. Phần lớn ngân sách quốc gia đến từ doanh thu dầu. Iraq không có bờ biển thứ hai. Đường ống dự phòng qua Thổ Nhĩ Kỳ hoạt động với công suất hạn chế do yếu tố logistics và khu vực.
• 2. Kuwait. Toàn bộ xuất khẩu dầu và khí của quốc gia này phải đi qua Hormuz. Không có đường ống thay thế quy mô lớn. Không có cảng dự phòng ngoài Vịnh Ba Tư.
• 3. Qatar. Là nhà xuất khẩu LNG lớn nhất thế giới, phần lớn lượng khí xuất khẩu của họ đi qua Hormuz. Dự án đường ống thay thế vẫn đang trong quá trình triển khai.
• 4. Iran. Họ kiểm soát cửa ngõ nhưng cũng phụ thuộc vào tuyến đường này để xuất khẩu dầu. Nhiều hãng vận tải quốc tế áp dụng các biện pháp rủi ro cao khi ghé cảng Iran.
• 5. Nhật Bản. Khoảng 85% tổng dầu nhập khẩu của nước này đi qua Hormuz trước đây. Dự trữ chiến lược được duy trì ở mức cao theo tiêu chuẩn quốc tế. Chính phủ tiếp tục các biện pháp tiết kiệm năng lượng và đa dạng hóa nguồn cung.
• 6. Hàn Quốc. Tỷ lệ phụ thuộc vào dầu từ vùng Vịnh vẫn đáng kể. Họ đang tăng cường hợp đồng dài hạn với các nhà cung cấp ngoài khu vực để giảm rủi ro.
• 7. Các thủy thủ hàng hải. Người cuối cùng trên mọi danh sách báo chính thức, người đầu tiên chịu rủi ro vận hành. Hàng nghìn thủy thủ từ nhiều quốc gia thực hiện nhiệm vụ vận chuyển qua khu vực này. An toàn hàng hải luôn là ưu tiên hàng đầu.

Tại sao không ai công bố danh sách này?

Ảo tưởng lớn nhất của mọi người tìm kiếm thứ hạng này là nghĩ tổn thương có thể đo bằng số thùng dầu mất đi. Người ta nhìn vào sản lượng, nhìn vào tỷ lệ phụ thuộc, tưởng rằng cứ nước nào xuất nhiều dầu qua Hormuz thì tự động ngồi đầu danh sách.

Thực tế nó không đơn giản thế. Một người bạn làm logistics tại Dubai kể cho tôi chuyện một con tàu dầu cờ Panama, chủ tàu là công ty Hy Lạp, thuê bởi thương nhân Ấn Độ, chở dầu Iraq giao cho nhà máy lọc dầu ở Đức. Tàu phải tính đến các tuyến đường thay thế và chi phí logistics. Ai chịu tác động? Chuỗi cung ứng phức tạp khiến chi phí cuối cùng lan tỏa đến người tiêu dùng. Và những người thực sự làm việc trên tàu giữa biển khơi.

Các bảng xếp hạng mà bạn tìm được trên mạng đều bỏ qua những yếu tố phức tạp này. Họ không có tên trong báo cáo kinh tế. Họ không phát biểu họp báo. Họ chỉ thực hiện công việc, và ít được nhắc đến.

Nếu bạn đang đầu tư năng lượng, hãy nhìn vào những điều không ai nói

Đừng bán cổ phiếu dầu chỉ vì thấy tên một quốc gia đứng đầu danh sách. Đừng mua cổ phiếu tái tạo chỉ vì ai đó nói Hormuz sẽ thúc đẩy chuyển đổi năng lượng. Hầu hết những lời nói đó đều được nói để có lượt click.

Điều bạn cần chú ý đầu tiên là mức độ đa dạng hóa nguồn cung và dự trữ chiến lược. Đây là những yếu tố then chốt trong nửa thập kỷ tới.

Đừng lo lắng quá nhiều về các hãng vận tải biển. Họ có cơ chế điều chỉnh giá và bảo hiểm rủi ro. Còn các công ty xây đường ống, công ty bảo hiểm chuyên rủi ro địa chính trị – đây là những bên đang đầu tư mạnh vào giải pháp dài hạn từ cuộc khủng hoảng tiềm năng này.

Trong những ngày tới, vẫn sẽ có hàng trăm bài viết trả lời câu hỏi Tình hình hormus hiện tại? top 7 kẻ đang đau nhất bây giờ. Vẫn sẽ có các chuyên gia lên sóng vẽ biểu đồ, giải thích địa chính trị, dự báo giá dầu 6 tháng tới.

Hãy đọc họ. Nhưng hãy nhớ một điều: bên chịu tác động lớn nhất luôn là những yếu tố ít được nhắc đến trong danh sách. Bên hưởng lợi nhiều nhất đôi khi cũng không xuất hiện trong tin tức.

Nếu bạn cần số liệu chính thức cập nhật mỗi tuần, hãy theo dõi báo cáo lưu lượng vận tải công khai của Cơ quan Năng lượng Quốc tế. Đừng tin các danh sách top 7 được làm ra chỉ để có lượt nhấp.