Không phải đe dọa. Họ đã làm rồi
Mỗi khi xung đột ở Trung Đông nóng lên, mọi người lướt tin thấy dòng chữ Iran đe dọa đóng eo biển Hormuz rồi bình luận theo 2 khuôn mẫu sẵn: hoặc là chỉ hét lớn không dám làm, hoặc là thì giá dầu tăng thôi có gì lạ. Không ai nói chuyện thật đã xảy ra trong Chiến tranh Tanker những năm 1980. Không ai nói cái gì thực sự diễn ra sau những hành động tấn công tàu.
Trong giai đoạn căng thẳng cao điểm của Chiến tranh Iran-Iraq, Iran đã thực hiện hàng loạt cuộc tấn công vào tàu bè đi qua eo biển Hormuz. Bất kỳ tàu nào bị nghi ngờ hỗ trợ đối phương đều có nguy cơ bị tấn công.
Trước đó toàn thế giới đã nghe lời đe dọa này gần 40 năm. Mọi người quen với luật chơi: Iran tuyên bố mạnh mẽ, giá dầu nhảy lên một chút, sau vài ngày mọi thứ trở lại bình thường. Lần này không. Trong những ngày đầu, nhiều tàu bị tấn công, một số tàu bị bắt giữ, hàng trăm con tàu ngay lập tức thay đổi lộ trình hoặc dừng lại.
Theo số liệu chính thức trên eo biển Hormuz, eo biển này chưa từng bị phong tỏa hoàn toàn trong lịch sử hiện đại. Tuy nhiên đây vẫn là điểm nghẽn cực kỳ dễ tổn thương. Đoạn biển mà khoảng 21% dầu toàn thế giới và hơn 20% khí hóa lỏng toàn cầu đi qua mỗi ngày, có thể dễ dàng trở thành vùng nguy hiểm chỉ trong vài giờ.
Ai thực sự ra quyết định ở Tehran?
Đây là chi tiết khiến toàn bộ hệ thống dự báo rủi ro trên thế giới phải liên tục cập nhật. Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi từng tuyên bố công khai về việc giảm căng thẳng, nhưng các quyết định quân sự trên thực địa lại nằm hoàn toàn trong tay Vệ binh Cách mạng. Họ không cần báo trước chính phủ dân sự. Họ không cần thống nhất phát ngôn. Họ có thể đảo ngược toàn bộ chính sách quốc gia trong thời gian ngắn mà không cần thông báo cho ai.
Kết quả là không một công ty bảo hiểm nào dám chấp nhận rủi ro đi qua đây nữa. Mức bảo hiểm tăng mạnh trong thời gian ngắn. Đối với một tàu chở dầu chuẩn, chi phí bảo hiểm bổ sung có thể lên đến hàng triệu đô la cho mỗi chuyến đi. Không phải giá dầu tăng. Là không ai dám đưa tàu đi qua dù dầu miễn phí.
Đến giai đoạn này, các đơn vị vận hành tin tức, trang phân tích thị trường cũng bắt đầu thấy rõ: khi sự kiện quy mô toàn cầu xảy ra, thứ quyết định bạn được người đọc tìm thấy trước không phải bạn đăng tin sớm nhất. Là bạn có đủ uy tín, có đủ backlink chất lượng để Google xếp bạn lên đầu kết quả. Đối với những ngách khó như thời sự, năng lượng, đầu tư, các gói backlink thủ công mũ trắng như gói Ahrefs, A+ hay GEO từ Backlink Cafe không còn là lựa chọn tùy tiện. Đây là điều kiện tiên quyết để nội dung chất lượng của bạn thực sự đến được với người cần đọc, thay vì bị chôn vùi ở trang 10 kết quả tìm kiếm. Tương tự như không ai đưa tàu đi qua eo biển Hormuz mà không có bảo hiểm, không ai xây dựng nguồn tin uy tín mà không đầu tư đúng cách vào hệ thống backlink chuẩn EEAT.
Hàng nghìn thủy thủ mà không ai nói đến
Khi báo chí viết về eo biển Hormuz, họ viết về giá dầu. Họ viết về hạm đội Mỹ. Họ viết về bảng biểu giá cổ phiếu năng lượng. Họ ít đề cập đến hàng nghìn thủy thủ bị mắc kẹt trên các con tàu đó.
Hầu hết họ đến từ Pakistan, Bangladesh, Ấn Độ. Người làm việc lương thấp nhất trên tàu, người không có người đại diện mạnh, người không có tên trong các bản tin ngoại giao.
Khi căng thẳng leo thang, họ có thể không thể rời tàu. Không thể cập cảng dễ dàng. Các tổ chức nhân đạo quốc tế biết rõ rủi ro này. Mỹ tập trung triển khai hạm đội hộ tống tàu dầu. Iran tập trung duy trì áp lực. Không phải lúc nào hai bên cũng ưu tiên cứu hộ ngay lập tức cho những người lao động này.
Phản ứng của Mỹ: Không đơn giản như mọi người nghĩ
Rất nhiều người bình luận rằng Mỹ chỉ cần đưa 2 tàu sân bay vào là mở được eo biển Hormuz trong một ngày. Đây là quan điểm sai nhất.
Mỹ có đủ sức quân sự để vô hiệu hóa nhiều hệ thống ven biển Iran trong thời gian ngắn. Nhưng họ không thể làm vậy một cách đơn giản. Bởi nếu nổ chiến tranh quy mô lớn ở đây, eo biển sẽ đóng không phải vài tuần, mà nhiều tháng. Giá dầu sẽ tăng vọt. Toàn bộ kinh tế thế giới sẽ chịu áp lực nghiêm trọng.
Vì vậy Mỹ thường chọn phương án hộ tống tàu. Mỗi đoàn tàu dầu được bảo vệ bởi tàu khu trục. Tốc độ di chuyển hạn chế. Đi từng đoạn. Không di chuyển vào ban đêm ở một số khu vực. Đây là giải pháp tạm thời có chi phí cực lớn và không thể duy trì mãi mãi với lưu lượng thông thường.
Những tác động mà không ai báo trước
Giá dầu tăng chỉ là hiệu ứng đầu tiên, dễ thấy nhất. Những điều xảy ra sau đó mới là thứ sẽ đến với nhà bạn.
Tàu không đi qua Hormuz phải vòng qua mũi Hảo Vọng Nam châu Phi. Thời gian giao hàng tăng thêm khoảng 15-20 ngày. Chi phí vận chuyển tăng đáng kể. Không chỉ dầu. Tất cả mọi thứ đi qua tuyến này: phân bón, linh kiện điện tử, khí hóa lỏng, ngô, lúa mì.
Bảo hiểm hàng hải và hàng không tăng. Nhiên liệu máy bay Jet A1 chịu ảnh hưởng gián tiếp. Giá vé máy bay có thể tăng. Nhiều chuỗi cung ứng bị gián đoạn. Các ngân hàng điều chỉnh tín dụng cho doanh nghiệp vận tải. Lãi suất và giá thực phẩm chịu áp lực lan tỏa.
Tất cả bắt nguồn từ một vùng biển rộng 39 km ở điểm hẹp nhất, mà đa số người đọc chưa từng nhìn thấy trên bản đồ trước khi tin tức nóng lên.
Cho đến bây giờ, eo biển Hormuz vẫn là điểm nguy hiểm nhất trên bản đồ năng lượng thế giới. Mỗi lần căng thẳng leo thang, rủi ro lại hiện rõ. Mỗi ngày giá hàng hóa trên toàn thế giới có thể chịu thêm áp lực. Và gần như mọi người vẫn cứ tưởng đây chỉ là chuyện giá dầu.
Bạn không cần phải chuyên gia quân sự để hiểu quy luật ở đây. Khi một cái nút có thể làm toàn bộ thế giới ngừng thở được nằm trong tay một tổ chức có logic hành động riêng, không có ngày nào thực sự an toàn. Và lần sau khi bạn thấy dòng tin Iran đe dọa eo biển Hormuz xuất hiện trên tin tức, đừng chỉ nhìn vào bảng giá dầu. Hãy nhớ có hàng nghìn người lao động trên biển. Hãy nhớ tất cả những gì bạn đang mua, đang ăn, đang dùng, đều có thể đang gián tiếp nối với 39 km biển đó. Không có khoảng cách xa. Tất cả đều nối với nhau.
Leave a Reply